Spring naar inhoud

Racisme in Nederland: Zwarte Piet is slechts het topje van de ijsberg

oktober 30, 2013

Hoewel vele Nederlanders de Zwarte Pietendiscussie nu wel zat zijn vond ik het toch belangrijk om het nog eens over het racisme in Nederland te hebben. Het gaat namelijk veel verder dan Zwarte Piet: het is een vaste factor in de Nederlandse samenleving.

Waarom is Zwarte Piet racisme?
Onderstaand diagram laat goed zien dat de hedendaagse Zwarte Piet racistisch, ongeacht de oorsprong of het verleden van de Zwarte Piet.

Zwarte Piet is Racisme

Zwarte Piet is Racisme

Neger-karikatuur

Neger-karikatuur


Zoals we kunnen zien wordt de mythe dat Zwarte Piet zo zwart is door de schoorsteen snel ontkracht. De huidige Zwarte Piet (zwart met rode lippen en kroeshaar) is in feite niets anders dan een typische neger-karikatuur; de zogenaamde Blackface (zwart geschminkte blanke acteurs). [1]

Nu ben ik niet van mening dat Zwarte Piet moet worden afgeschaft. Wat er wel moet gebeuren is dat we (zoals we in het diagram hierboven kunnen zien) het uiterlijk iets aan moeten passen. Weg die rode lippen, weg oorbellen, een geleidelijke vermindering van de zwarte schmink (geleidelijk, want een plotselinge verandering kun je niet verkopen aan kinderen aan wie dit feest tenslotte behoort), en een aanpassing van kleding en kapsel. Mijns inziens kunnen we binnen vijf jaar weer met zijn allen een feest vieren waarbij niemand zich gekwetst voelt terwijl tradities worden behouden.

Tot zover de kwestie Zwarte Piet. Toch?
Nog niet helemaal. Want wat deze discussie maar eens te meer heeft laten zien is hoe racistisch een groot deel van de Nederlanders nog is. En dan hebben we het nog niet eens over het alledaagse, micro-racisme waarover verder in dit artikel meer.

Racisten tijdens Pro-Piet demonstratie
Afgelopen zaterdag (26 oktober 2013) was er een Pro-piet demonstratie gepland op het Malieveld in Den Haag. Er waren zo’n tienduizend aanmeldingen geweest op de Facebook-pagina Pietitie. gepland was een vreedzame demonstratie om het feest in ere te houden. Het liep echter heel anders.

Het malieveld werd zaterdag bezet door zo’n 500 man, waarbij een groep neo-nazi’s en ander extreem-rechts gespuis zorgde voor consternatie. Een vrouw, die protesteerde omdat zij wilde dat de VN meer aandacht besteedt aan de situatie op Westelijk Nieuw-Guinea, werd omringd door de Pro-piet-demonstranten en werd bedreigd zonder dat er naar haar verhaal werd geluisterd. [2] Er ontstond voor de eenzame demonstrante een zeer dreigende situatie. Er werd haar gezegd dat ze “op moest rotten naar haar eigen land” en dat ze niet met een vlag van een ander land mocht zwaaien.
Zo zie je maar weer: vrijheid van meningsuiting is aan extreem-rechts voorbehouden.

Ook werd Anouk slachtoffer van belediging en discriminatie nadat zij een Piet-kritisch twitterbericht plaatste. [3] Zelfs haar kinderen werden beledigd. Nationalisten deinzen schijnbaar nergens voor terug.

De Zwarte Pieten-discussie voorbij
Zoals gezegd is de Pieten-discussie een precaire kwestie waarbij cultuur en traditie volgens sommigen vóór menselijkheid komen. Maar het stopt niet bij Zwarte Piet.

Ook de politie maakt zich schuldig aan discriminatie. Laatst bleek al dat de Haagse politie behoorlijk racistisch is, toen een oud-agent een boekje open deed over de werkwijze in, met name, de Schilderswijk. [4]
Ook Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer, heeft geen goed woord over voor de politie. [5] “Discriminatie zit in de politiecultuur”, zei hij gisteren naar aanleiding van het uitbrengen van een rapport van Amnesty International over racisme bij de Nederlandse politie. [6]
Volgens dat rapport is er sprake van een structurele toepassing van “ethnic profiling” (het op basis van huidskleur staande houden of arresteren van burgers). “Etnisch profileren gebeurt op verschillende plaatsen, zoals op straat, in de trein, of bij de douane.”, aldus Brenninkmeijer. Politiemensen beroepen zich vaak op hun professionele intuïtie. Volgens Brenninkmeijer moet intuïtie echter geen schaamlap worden voor discriminatie.
Dat dit probleem al veel langer speelt is te zien aan het zogenaamde Hollende kleurling-arrest uit 1977. [7] Hierin staat dat een een kleurling die rent geen redelijk vermoeden van schuld is en iemand op die basis dan ook niet staande mag worden gehouden of mag worden gefouilleerd.

Maar daar stopt het niet. Ook de politiek doet een flinke duit in het zakje, want behalve het steeds strenger wordende immigratiebeleid en de nog immer afnemende privacy. [8] [9] De PVV is het schoolvoorbeeld van racisme in Nederland. Niet alleen zijn moslims niet aangepast, ze zijn bovendien niet echt mensen te noemen. Waar hebben we dat eerder gehoord? Heeft Wilders het hier over mensen of dieren als hij het volgende over moslims zegt?: ‘dat komt hier maar heen en dat plant zich maar voort’, ‘stemvee’ en ‘kopvoddentax’. Dit is onverbloemd racisme. [10] Ook was het de PVV die een Polenmeldpunt maakte, waar men melding kon maken van overlast door Polen.

Het voetbal heeft ook al tijden een negatieve bijsmaak door de vele spreekkoren die vaak racistische uitingen doen. Dit zijn niet alleen de kleine voetbalclubs, maar ook de fans van de grote voetbalclubs. Dit is overigens internationaal een groot probleem bij het voetbal.

Maar ook de Nederlandse media doen lekker mee. Dagbladen als de Telegraaf, maandbladen als Elsevier, tv-programma’s als Pownews en websites als Geenstijl.nl worden vaak gebruikt om discriminerende items te brengen. Als rechtvaardiging wordt dan de vrijheid van meningsuiting erbij gesleept en, als al het andere faalt, smijten ze er een vals dilemma tegen aan: “als wij onze tradities en cultuur niet mogen behouden dan zijn zij racistisch”.
Afgelopen woensdag plaatste de heer Elian nog een kritische blog over het onderwerp. [11] Hierin beschuldigde hij Amnesty International en de heer Brenninkmeijer vooral dat zij geen bewijzen aandragen. Hij wijst erop dat het enige concrete uit Brenninkmeijers mond was, dat Nederland bij zijn reflectie een voorbeeld moest nemen aan Duitsland. Die startte kortgeleden een campagne tegen racisme en discriminatie. Dat kwam doordat daar een reeks van racistisch-getinte moorden werd gepleegd.
Hierover schrijft de heer Elias: “Weet Alex meer dan wij over Nederland? Zijn in Nederland racistische moorden gepleegd waarbij ook nog de politie en inlichtingendiensten passief waren?”
Het aanwezig zijn van een gestaag groeiend aantal extreem-rechtse groeperingen in Nederland (zoals Blood & Honour, Voorpost en de NVB) is volgens de heer Elias dus geen enkel bewijs dat er sprake is van Racisme in Nederland. Het toenemende aantal geweldsdelicten tegen allochtonen is natuurlijk ook geen racisme. De heer Elias steekt zijn kop diep in het zand. Wat je niet ziet, dat is er niet.

Dat zijn de macro-racistische uitingen (zoals ik ze nu maar even noem).

Micro-racisme
Brengt ons nu bij het micro-racisme. Dit noem ik zo omdat dit kleinschalig en alledaags is, wat het discriminerende effect niet wegneemt.
Het is discriminatie die zo diep geworteld zit bij ons Nederlanders dat we het zelf niet meer door hebben. Wanneer iemand een verhaal vertelt over een zwarte man en je achteraf denkt: “wat was nou de functie van het vermelden van de mans huidskleur?”. Of wanneer er termen worden gebruikt als zandneger, rifaap en zelfs opmerkingen als “dit is toch geen weer voor een zwarte?”. Kleine, maar niettemin discriminerende opmerkingen.
Het probleem hiervan is, dat het zo ingeburgerd is dat het moeilijk is om het te onderscheppen en daarmee nog moeilijker om er vanaf te komen.

Vaak worden mensen ook onterecht behandeld naar aangenomen beschuldigingen. Bijvoorbeeld als iemand zegt: “het zijn altijd die Marokkanen/Moslims”. Er is geen enkele mogelijkheid om van buiten af te zien of iemand moslim is. Daarnaast zullen vooral die mensen waarschijnlijk niet het verschil kunnen zien tussen Marokkanen, Libiërs, Egyptenaren of Saoudi’s.

Ook worden sollicitanten vaak al bevooroordeeld op basis van hun (allochtone) naam of afkomst. Heb je een Marokkaans-klinkende naam? Dan wordt je al niet eens meer uitgenodigd. Wordt je dan toch nog uitgenodigd, dan is de kans groot dat dat uit beleefdheid is.

Dan is er nog de vraag: Waar kom je vandaan. Als de gevraagde dan uitlegt dat hij (bijvoorbeeld) Amsterdam komt, dan volgt vaak de vraag: Nee, waar kom je écht vandaan?
Dan kun je natuurlijk denken: ‘Nou én? Dan leg je toch uit: mijn ouders zijn geboren op de Antillen of in Indonesië?’ Toch is deze vraag een herbevestiging van wat de zwarte of Aziatische aangesprokene elke dag al voelt: ongeacht of zij of hij hier geboren is, ongeacht hoe goed je de taal spreekt, je bent nooit een echte Nederlander. Je komt ergens écht vandaan, je hoort hier dus niet. Als je maar vaak genoeg tegen iemand herhaalt dat hij hier eigenlijk niet hoort, maak je iemand onzeker. [12]

Ik noemde dit dus micro-racisme, omdat het op kleine schaal gebeurt. Het effect is echter verre van micro te noemen.

Conclusie
Nederland is overwegend racistisch. Dat kunnen we leuk vinden of niet, ontkennen of niet, maar discriminatie zit diep in de maatschappij geworteld. We vinden onszelf niet racistisch omdat we niet met puntmutsen op donkere mensen en kruizen in brand steken. Toch kunnen we wel stellen dat het gros van de Nederlanders zich schuldig maakt aan racisme, micro of macro.

We kunnen met z’n allen net zo lang beweren dat we niet racistisch zijn tot we een ons wegen, maar zolang onze woorden en daden niet bij onze beweringen passen, is het tegendeel waar.

Dan wil ik graag afsluiten met een klein huiswerk-opdrachtje: let eens goed op wat u vandaag zegt. U zult verbaast staan hoeveel micro-racisme er nog in “gewone” spreektaal verborgen zit.

—————————————————————————————————-

Voetnoten:

1. – Bron: Wikipedia (EN)

2. – Bron: Powned

3. – Bron: Twitter

4. – Bron: Omroep West

5. – Bron: Telegraaf

6. – Bron: NOS

7. – Bron: Wikipedia

8. – Bron: Socialisme Nederland

9. – Bron: Webwereld.nl

10. – Bron: Socialisme.nu

11. – Bron: Elsevier

12. – Bron: Socialisme.nu

From → Uncategorized

12 reacties
  1. joost tibosch sr permalink

    Na een in ieder geval in onze ogen nu niet zo’n best eeuwenlang koloniaal verleden is ons land de laatste halve eeuw gelukkig een gewone rechtstaat met blanke en zwarte landgenoten geworden , die langzaam maar zeker het racistisch verleden op grond van mensenrecht proberen af te schudden. Die pogingen hebben er na een paar decennia toe geleid dat althans blank en zwart hier al best plezierig, hoewel nog steeds niet ideaal, samenleven. Het kindersymbool Sint en Piet, al heel lang symbool voor een toekomst van goede opvoeding en goed blank gedrag is in deze maatschappij al lang het symbool geworden van plezierig samenleven van blank en zwart en van een toekomst, waar onze zwarte en blanke kinderen (en nu -ondanks een Wilders cs- al onze kinderen van welk ras, afkomst of godsdienst dan ook) met de woorden van ML.King, hand in hand dansen op de “heuvels” van onzekomende samenleving. Stereotiep ontevreden retrogressief Nederland moet deze goede ontwikkeling natuurlijk weer zo nodig bekritiseren. Je kon en kunt er op wachten! Hopelijk laten de meeste blanke,zwarte en alle andere landgenoten, die hun huiswerk al jaren best goed doen, zich niet intimideren.

  2. bezem permalink

    Anouk is een provocateur, die alle Zwarte Piet aanhangers eerst voor racisten uitscheld, hetgeen puur beledigend is. Als ze daar dan evenredige beledigende reacties op krijgt, hangt ze het slachtoffer uit! Die mentaliteit zijn we ondertussen helemaal beu!!!

    • We? Vertegenwoordigd u de racisten/nationalisten?

      Maar goed. U noemt Anouk een provocateur. Stel dat dat zo is, praat dat dan alles goed wat er is gezegd? De discriminerende opmerkingen naar haar kinderen toe? De doodswens naar haar toe? Werkelijk?

      Bekijkt u eens de zwaar racistische reacties die nog steeds op haar twitterbericht verschijnen. Als u het daar mee eens kunt zijn en het daarmee goed praat, dan kan ik u oprecht een racist noemen. Ik zou dat ook niet over mijn kant laten gaan. Hulde voor Anouks reactie op die beledigingen.

      U praat over evenredig. Er is daar totaal niets evenredig aan.

  3. Dit is op oogenhand herblogden reageerde:
    “Er is geen enkele mogelijkheid om van buiten af te zien of iemand moslim is.” Op zich juist, maar de meeste moskeeën maken dezelfde denkfout, en laten Turkse en Marokkaanse mannen zonder baard gewoon binnen. Dit is een systeem van privilege.

  4. Rebecca permalink

    Wat mij betreft is het goed om je mening te plaatsen, maar zelf discrimineer je in dit bericht ook. Neem nou de uitspraak: “Zo zie je maar weer: vrijheid van meningsuiting is aan extreem-rechts voorbehouden.”, Persoonlijk krijg ik hierbij het idee dat ze allemaal zo zijn, terwijl dat, in mijn ogen, niet zo is.
    Ook heb ik persoonlijk een ander idee bij de vraag: “Waar kom je écht vandaan?” In mijn ogen is dit meer interesse voor de achtergrond van die persoon, hoewel je beter zou kunnen vragen waar zijn ouders vandaan komen, of uit welk land zo iemand afkomstig is.

    • Werkelijk? Discrimineer ik door extreem-rechts racistisch te noemen? Hoe wil je ze dan omschrijven?
      Let wel: we hebben het hier over extreem-rechts, niet over “gewoon” rechts.

      Ook ik heb de afkomst-vraag in het verleden meermaals gesteld. Puur uit interesse. Maar besef je wel dat zo’n vraag voor een allochtoon (zeker als het al de zoveelste-generatie is en we mijns inziens niet eens meer over een allochtoon mogen praten) kan voelen als een bevestiging van de ‘status aparte’ waarin ze zich gedwongen voelen.
      Ik weet, het is een lastige kwestie.

      • Rebecca permalink

        Even heel iets anders. Lees dit eens door:
        “Nu ben ik niet van mening dat Zwarte Piet moet worden afgeschaft. Wat er wel moet gebeuren is dat we (zoals we in het diagram hierboven kunnen zien) het uiterlijk iets aan moeten passen. Weg die rode lippen, weg oorbellen, een geleidelijke vermindering van de zwarte schmink (geleidelijk, want een plotselinge verandering kun je niet verkopen aan kinderen aan wie dit feest tenslotte behoort), en een aanpassing van kleding en kapsel. Mijns inziens kunnen we binnen vijf jaar weer met zijn allen een feest vieren waarbij niemand zich gekwetst voelt terwijl tradities worden behouden.”
        Zwarte Piet moet blijven, maar alles moet veranderd worden, dermate dat je het op een gegeven moment niet eens meer Zwart Piet kan noemen.
        Ik vind het helemaal niet erg dat je vind dat het uiterlijk aangepast moet worden, maar ‘iets’ is hier toch wel echt een understatement, en daarnaast, vind ik dan dat je beter kan zeggen dat je iets wil dat Zwarte Piet vervangt.
        Ook vraag ik me dan af, wat je dan wil dat ze aandoen. Het is heel moeilijk om iets te ‘maken’ dat het vervangt, maar niet een andere groep discrimineert.

        • Nee, hoor. Is zelfs heel simpel. Trainingspak? Spijkerbroek? Tuinbroek?
          Zelfs iets heel anders is mogelijk! We zien de meest bizarre dingen over de catwalk rollen. Ieder jaar weer. Er is heus wel iets te verzinnen waar niemand over valt.

          • Rebecca permalink

            Ja, tuurlijk kan je gewoon een spijkerbroek aan doen. Maar mensen willen wel graag verschil zien tussen Zwarte Piet en toeschouwers. En ook dingen van de catwalk zijn mogelijk, maar je wil wel elk jaar hetzelfde hebben. Je wil kleurplaten kunnen maken en dat soort dingen. Het probleem met spullen van de catwalk is dat dat vaak wel mooie/bijzondere kledingstukken zijn, maar ik geloof niet dat dat altijd lekker zit. Dat kleding lekker moet zitten is natuurlijk niet altijd nodig, maar als je de hele dag kunstjes loopt te doen, lijkt het me wel vervelend als kleding knelt. Daarnaast kan dat soort kleding best veel inkijk hebben en dat soort dingen. Sinterklaas is niet bedoeld als modeshow, maar je wil wel duidelijk kunnen zien wie toeschouwer is en wie niet.

          • Je mist echt ontzettend het punt dat ik probeer te maken. Natuurlijk hoeven zwarte pieten niet als Lady Gaga rond te lopen. Liever niet zelfs. Dan kun je je verhaaltje over de schoorsteen ook wel weggooien.
            Wat ik bedoel te zeggen, is dat er genoeg creativiteit in de wereld is om iets nieuws te verzinnen. Iets dat niemand tegen de borst stoot.

            Maar dan je plan om Zwarte Piet compleet te vervangen. Ik zeg nee. Dan kun je net zo goed meteen helemaal met Sinterklaas stoppen.

          • Rebecca permalink

            Natuurlijk is er wel iets te verzinnen, maar persoonlijk vind ik dat dat niet nodig is. Omdat je daarover echter eindeloos kunt discussiëren, kan ik daar maar beter niet verder op in gaan.

            Maar hoe kom je erbij dat ik heb gezegd om Zwarte Piet te vervangen? Ik ben voor het houden van Zwarte Piet zoals hij nu is, waarom zou ik hem dan compleet willen veranderen? Ik heb alleen gezegd dat als je hem blank maakt, zijn kleren en kapsel veranderd en de rode lippen en oorbellen weghaalt, dat gewoon Zwarte Piet vervangen is. Maar ja, zoals ik al zei, ik vind dat Zwarte Piet zo goed is en zo kan blijven, maar daar zijn de meningen over verdeeld. Maar als je hem zo ver wil veranderen, is dat geen behoud van Zwarte Piet.

          • Stop dan met smoesjes verzinnen over zijn afkomst en geef gewoon toe dat hij een slavernij-gerelateerde karikatuur is.
            Ook lijk je te vergeten dat het beeld van Zwarte Piet in de afgelopen decennia al ernstig is veranderd. De zware “neger”-stem is verdwenen, de roe wordt niet meer gehanteerd, het zout is verdwenen en ook de typische grote, rode blackface-lippen zijn al weg.
            De evolutie van Zwarte Piet. Het is nu tijd voor de volgende stap in zijn evolutie.

            Wat vast staat is dat als we Zwarte Piert behouden zoals hij nu is, we de gekwetste gevoelens van anderen negeren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: